Turk oshxonasi: nonushtadan shirinlikkacha

Turk oshxonasi Anadoli, Bolqon, Oʻrta yer dengizi va Yaqin Sharq tutashgan joyda shakllangan va Usmonlilar saroyi oshpazligi merosini saqlab qolgan. Uning asosi — qatiq, brinza, bulgur va guruch, dukkaklilar, qoʻy goʻshti, baqlajon, zaytun va zaytun yogʻi. Taomlar mintaqaga qarab sezilarli oʻzgaradi, dasturxon esa non, kichik gazaklar va choy atrofida quriladi.
Nonushta
Turkcha nonushta (kahvaltı) — butun bir dasturxon: pishloq, zaytun, tuxum, pomidor, bodring, sariyogʻ, murabbo, asal, qaymoq, pishiriqlar va simit. Asosiy taomi — Menemen, pomidor va qalampir bilan pishirilgan tuxum. Choy doim beriladi. “Kahvaltı” soʻzi “qahvadan oldin” degan maʼnoni bildiradi.
Meze va zaytun yogʻidagi sabzavotlar
Meze — kichik gazaklar toʻplami: zaytun, pishloq, tuzlamalar, sovuq qatiq asosidagi souslar. Ular hamma bilan baham koʻriladi, har birini oxirigacha yeyish shart emas.
• Jajik — bodring va koʻkat qoʻshilgan qatiq
• Sigara boregi — pishloqli yupqa, qarsildoq rulet
• Yaprak sarma — uzum bargiga oʻralgan sarma
• Choban salati — yangi sabzavot salati
• Yasmiqli kotletlar (mercimek kofte) — yasmiqdan tayyorlangan gazak
Alohida anʼana — “zeytinyağlı” taomlari: sabzavotlar zaytun yogʻida qovuriladi, pomidor bilan dimlanadi va goʻshtsiz, sovuq holda beriladi. Yozda ularni shoʻrva oʻrniga, asosiy taomdan oldin yoki keyin yeyishadi. Klassikasi — Imam bayaldi, piyoz va pomidorli baqlajon.
Koʻcha taomlari va pishiriqlar
• Simit — kunjut sepilgan halqasimon non, uni butun mamlakat boʻylab koʻcha sotuvchilari sotadi
• Lahmajun — achchiq qiymali yupqa yopgan non, piyoz, petrushka va limon bilan yeyiladi
• Ismaloqli va tvorogli gozleme — ichiga massa solingan yupqa yopgan non
• pide — goʻsht, pishloq yoki ismaloq solingan qayiqsimon non
• doner — nonga oʻralgan goʻsht, yurib yeyish uchun
Mintaqalar
Gʻarb (Egey, Marmara va Oʻrta yer dengizi sohillari) sabzavot, koʻkat va baliqqa boy, asosiy yogʻ — zaytun yogʻi. Qora dengiz sohilida baliq, ayniqsa hamsi (anchous), va makkajoʻxori taomlari mashhur. Janubi-sharqda Adana kebab kabi koʻp kabob turlari, meze va Baklava kabi xamir shirinliklari bor. Markaziy Anadolida keshkek, gözleme va Turkcha manti (ayniqsa Kayseri manti) mashhur. Kuru fasulye kabi dukkaklilar uy dasturxonining asosidir.
Xususiyatlar va maslahatlar
1. Uydagi tushlik odatda shoʻrvadan boshlanadi, keyin sabzavot yoki dukkakli taom, ular bilan palov, makaron yoki bulgur, salat yoki jajik beriladi.
2. Zaytun yogʻidagi sabzavotlar sovuq holda beriladi, koʻpchilik ularni bir oz turgandan keyin mazaliroq deb biladi.
3. Dasturxonda non doim boʻladi, shuningdek achchiq qizil qalampir bilan solingan idish — pul biber.
4. Turkiyada pishloqlar asosan qoʻy sutidan tayyorlanadi, qatiq esa juda koʻp taomga qoʻshiladi.
5. Shirinliklar pista yoki yongʻoq bilan, goho qaymoq bilan beriladi.
6. Choy nonushtada va kechki ovqatdan keyin ichiladi, shakar bilan yoki shakarsiz: Turkcha choy.
Oshxonam saytidagi retseptlar
• Menemen
• Simit
• Lahmajun
• Ismaloqli va tvorogli gozleme
• Sigara boregi
• Imam bayaldi
• Yaprak sarma
• Choban salati
• Jajik
• Yasmiqli kotletlar (mercimek kofte)
• Adana kebab
• Turkcha manti
• Kuru fasulye
• Baklava
• Turkcha choy
Manbalar:
Википедия — «Турецкая кухня»: https://ru.wikipedia.org/wiki/Турецкая_кухня
Wikipedia — «Turkish cuisine»: https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_cuisine
Wikipedia — «Meze»: https://en.wikipedia.org/wiki/Meze