Qozoq oshxonasi: goʻsht, sut va dasturxon

Qozoq oshxonasi dasht chorvadorlari turmushida shakllangan. Qozoqlar asrlar davomida qoʻy, ot va tuya boqqan, ovqat ratsionining asosi goʻsht bilan sut boʻlgan. Don va un keyinroq muhim oʻrin egallagan, oshxona hozirgi koʻrinishini oʻtroq hayotga oʻtilgandan soʻng olgan. Asosiy xususiyati: yirik boʻlaklarda qaynatilgan goʻsht, koʻp achitilgan sut mahsulotlari va qozonda qovuriladigan yoki qaynatiladigan xamir. Koʻchmanchi turmush Yoʻlda uzoq saqlanadigan ovqat kerak. Shuning uchun goʻsht tuzlangan, quritilgan, dudlangan, sutdan esa olib yurish oson mahsulotlar — qurt, irimshik, qatiq tayyorlangan. Goʻsht koʻpincha yirik boʻlaklarda qaynatiladi. Koʻchmanchilar parranda boqmagan, qushlar faqat ovchilarning ovi boʻlgan. Goʻsht taomlari • Beshbarmoq — qaynatilgan goʻsht, bulon va yupqa yoyilgan xamir; oshxonaning eng mashhur taomi. • Qazi — ot goʻshtidan tayyorlangan kolbasa. • Quyrdoq — piyoz bilan qovurilgan ichki aʼzolar yoki goʻsht. • Shoʻrva — goʻsht va piyoz bilan beriladigan quyuq goʻsht shoʻrvasi. • Jal va jaya — quritilgan ot yogʻi va goʻshti, hurmatli mehmonlarga tortiladi. Sut mahsulotlari va ichimliklar • Qimiz — achitilgan biya suti, shubat — tuya suti. • Ayron, qatiq, qaymoq, sariyogʻ — dasturxonning odatiy mahsulotlari. • Koja — donlar qaynatilgan ayron; Navroʻz koja — yetti xil mahsulotli shoʻrva, Navroʻz bayrami bilan bogʻliq. • Zhent — maydalangan tariq, irimshik, shakar, mayiz va yogʻ aralashmasidan tayyorlanadigan shirin taom. Xamir va non Pishiriqlar qovurilgan yoki tandirda yopilgan boʻladi. Baursoq (xamirning qovurilgan boʻlaklari) va shelpak (yupqa qovurilgan yassi non) qozonda tayyorlanadi, shu sabab yoʻlga ham, bayramga ham mos. Xamirdan manti va tushpara ham tugiladi, somsa pishiriladi. Bayram dasturxoni Ovqat past dasturxonga tortiladi. Goʻshtni mezbon oʻzi kesadi va eng yaxshi boʻlaklarni hurmatli mehmonlarga yoki bolalarga beradi; turli yosh va mavqedagi mehmonlar uchun oʻz anʼanaviy boʻlaklari bor. Baursoq va shelpak har qanday bayram dasturxonini bezaydi, taom esa choy bilan boshlanib, choy bilan tugaydi. Xususiyatlar va maslahatlar 1. Goʻshtni yirik boʻlaklarda qaynating: beshbarmoq ham, shoʻrva ham shunday tortiladi. 2. Beshbarmoq uchun xamirni yupqa yoyib, qaynatib oling. 3. Achitilgan sut ichimliklari odatda asosiy taomga hamroh boʻladi. 4. Baursoq va shelpakni qozonda tayyorlash yoʻlga ham, bayramga ham qulay. 5. Choy kuchli, sut yoki qaymoq bilan ichiladi; piyolaga yarmigacha quyiladi: mezbon issiq choyni tez-tez qoʻshib turadi va bu hurmat belgisi hisoblanadi. Oshxonam saytidagi retseptlar • Beshbarmoq • Quyrdoq • Ichki aʼzolardan quyrdoq • Kespe • Qozoqcha qoʻy goʻshtli shoʻrva • Qoʻy goʻshti va qovoqli manti • Baursoq • Shelpak • Qazi • Navroʻz koja • Zhent • Tushpara Manbalar: Vikipediya (ru) — «Казахская кухня»: https://ru.wikipedia.org/wiki/Казахская_кухня Vikipediya (en) — «Kazakh cuisine»: https://en.wikipedia.org/wiki/Kazakh_cuisine Vikipediya (tr) — «Kazak mutfağı»: https://tr.wikipedia.org/wiki/Kazak_mutfağı