Qazaq asxanası: et, sút hám dástúrxan

Qazaq asxanası dalalıq malshılardıń turmısında qáliplesken. Qazaqlar ásirler boyı qoy, jılqı hám túye baqqan, awqattıń tiykarın et penen sút quraǵan. Biyday hám un keyinirek áhmiyetli orın iyelegen, házirgi kórinisin asxana otırıqshı turmısqa ótkennen keyin alǵan. Onıń tiykarǵı ózgesheligi: iri bólekler menen qaynatılǵan et, kóp ashıtılǵan sút ónimleri hám qazanda qowırılatuǵın yamasa qaynatılatuǵın qamır. Kósheli turmıs Jolda uzaq saqlanatuǵın awqat kerek. Sonıń ushın et duzlanǵan, qurıtılǵan, tútinlengen, sútten bolsa alıp júriwge qolaylı ónimler — qurt, irimshik, qatıq tayarlanǵan. Et kóbinese iri bólekler menen qaynatıladı. Kóshpendiler qus baqpaǵan, qus tek awshılardıń awı bolǵan. Et tamaqları • Bes barmaq — qaynatılǵan et, sorpa hám juqa jayılǵan qamır; asxananıń eń belgili tamaǵı. • Qazı — jılqı etinen tayarlanǵan kolbasa. • Qowırdaq — piyaz benen qowırılǵan ishki múshe yamasa et. • Sorpa — et hám piyaz benen beriletuǵın quyıq et sorpası. • Jal hám jaya — qurıtılǵan jılqı mayı hám eti, húrmetli miymanlarǵa usınıladı. Sút ónimleri hám ishimlikler • Qımız — ashıtılǵan bıya sútı, shubat — túye sútı. • Ayran, qatıq, qaymaq, sarı may — dástúrxannıń ádettegi ónimleri. • Kóje — dán qaynatılǵan ayran; Nawrız kóje — jeti túrli ónimnen tayarlanatuǵın sorpa, Nawrız bayramı menen baylanıslı. • Jent — usaqlanǵan tarı, irimshik, qant, mayız hám may aralaspasınan tayarlanatuǵın tátti tamaq. Qamır hám nan Pisirmeler qowırılǵan yamasa tandırda jabılǵan boladı. Bawırsaq (qamırdıń qowırılǵan bólekleri) hám shelpek (juqa qowırılǵan jawma nan) qazanda tayarlanadı, sol sebepli jolǵa da, bayramǵa da say keledi. Qamırdan mantı hám tushpara da túyiledi, samsa pisiriledi. Bayram dástúrxanı Awqat pás dástúrxanǵa tartıladı. Etti úy iyesi ózi kesedi hám eń jaqsı bólekterdi húrmetli miymanlarǵa yamasa balalarǵa beredi; túrli jas hám dárejedegi miymanlar ushın ózine tán bólekler bar. Bawırsaq hám shelpek hár qanday bayram dástúrxanın bezeydi, tamaq bolsa shay menen baslanıp, shay menen tamamlanadı. Ózgeshelikler hám másláhátler 1. Etti iri bólekler menen qaynatıń: bes barmaq ta, sorpa da solay usınıladı. 2. Bes barmaq ushın qamırdı juqa jayıp, qaynatıp alıń. 3. Ashıtılǵan sút ishimlikleri ádette tiykarǵı tamaqqa hámrá boladı. 4. Bawırsaq hám shelpekti qazanda tayarlaw jolǵa da, bayramǵa da qolaylı. 5. Shay kúshli, sút yamasa qaymaq penen ishiledi; piyalaǵa tek yarımına shekem quyıladı: úy iyesi ıssı shaydı qayta-qayta qosıp turadı hám bul húrmet belgisi. Oshxonam saytındaǵı retseptler • Bes barmaq • Qowırdaq • Ishki múshelerden qowırdaq • Kespe • Qazaqsha qoy etli sorpa • Qabaqlı qoy etli mantı • Bawırsaq • Shelpek • Qazı • Nawrız kóje • Jent • Tushpara Derekler: Wikipediya (ru) — «Казахская кухня»: https://ru.wikipedia.org/wiki/Казахская_кухня Wikipediya (en) — «Kazakh cuisine»: https://en.wikipedia.org/wiki/Kazakh_cuisine Wikipediya (tr) — «Kazak mutfağı»: https://tr.wikipedia.org/wiki/Kazak_mutfağı