Qırǵız asxanası: beshbarmaq, qımız hám miyman kútetuǵın dastarqan

Qırǵız asxanası — kóshpeli malshılıq dástúrine iye qırǵız xalqınıń taǵamları. Ol qońsı túrkiy xalıqlardıń, ásirese qazaq hám altay asxanasına jaqın, biraq óziniń taǵamları hám ádetleri bar. Awqatlanıw jıl pasillerine baylanıslı: jazda sút hám ósimlik ónimleri, qısta gósh hám un taǵamları kóbirek isletiledi. Arqa hám qubla da hár qıylı pisiredi: arqada tiykarǵı bayram taǵamı beshbarmaq, qublada bolsa palaw kóbirek beriledi. Gósh hám beshbarmaq Beshbarmaq milliy taǵam esaplanadı. Atı «bes barmaq» degen mánini ańlatadı, sebebi ol qol menen jeledi. Qoy, mal yamasa at góshi qazanda uzaq qaynatıladı, mayda toǵralıp, piyazlı sous penen lapsha ústinde beriledi, sorpa bolsa ayrıqsha piyalalarda usınıladı. • Kuurdak — gósh taǵamı, kóshpeliler góshti saqlawǵa beyimlep pisiriwiniń bir mısalı. • Chuchuk — at góshinen kolbasa; at góshi názik taǵam sanaladı. • Shishkebek — marinadlanǵan qoy góshi, kómirde pisiriledi, ádette shiy piyaz benen. • Shorpo — góshli sorpa. Qamır, nan hám qızarǵan taǵamlar Un taǵamları kóp: tandırda nan, lapsha, manti, zhupka, kesme, kattama. Ayırımları qońsılardan ótken, mısalı ashlyan-fu hám samsa. • Oromo — puwda pisirilgen qamır rulet. • Ashlyan-fu — sorpada beriletuǵın suwıq lapsha taǵamı, Karakol menen baylanıslı. • Baursaq — qızarǵan qamır bólekleri; shay menen jeledi yamasa baldıń ishine batırıladı. Sút ónimleri hám ishimlikler Sút ónimleri jańa hám qayta islengen túrde qollanıladı: ayran, qurt, qaymaq, suzma, sarı may. Kóshpeli mádeniyattıń tiykarǵı ishimligi — bıya sútinen islengen qımız (Batkende sıyır sútinen de tayarlanadı). Jańa qımız jazǵı ónim, shama menen may-avgust aylarında, taw jollarınıń boyında satıladı. Maksım — az-azdan gazlı daniy ishimlik: solod qaynatıladı, suwıtıladı hám ashıtıladı, suwıq túrde, ásirese jazda ishiledi. Arqada shay sút qosıp demlenedi, qublada sútsiz. Bayram dastarqanı hám miymandóstlik Bayramlarda, shańaraq ilajlarında hám qaza dastarqanlarında ádette qoy soyıladı. Gósh penen hár bir súyektiń óz mánisi bar hám miymanǵa dárejesine qarap beriledi. Qoy góshi berilse, bas eń húrmetli miyman aldına qoyıladı: ol kesip, basqalarǵa bólip beredi. Nan muqaddes esaplanadı, sonıń ushın miymanǵa keminde nan usınıladı, kóbinese shay menen. Ózgeshelikler hám keńesler 1. Beshbarmaq góshi qazanda suwda, kókónissiz, bir neshe saat (2,5–3 saat) qaynatıladı. 2. Gósh mayda toǵralıdı: bul miymanǵa, ásirese úlkenlerge húrmet belgisi. 3. Beshbarmaqtı úlken legende berip, sorpanı ayrıqsha piyalalarda usınıń. 4. Baursaq shay, bal, qaymaq yamasa may menen jaqsı baradı. 5. Qımız hám maksım pasilge baylanıslı ishimlikler, suwıtılıp beriledi. 6. Gósh penen birge dastarqanǵa nan da qoyıladı. Oshxonam saytındaǵı retseptler • Ashlyan-fu • Oromo • Baursaq • Maksım • Shurugan • Zhansak • Kuurma-chay • Sút penen Zhupka • Hoshan • Shishkebek Deregler: Vikipediya — «Киргизская кухня» (rus tilinde): https://ru.wikipedia.org/wiki/Киргизская_кухня Wikipedia — «Kyrgyz cuisine» (inglis tilinde): https://en.wikipedia.org/wiki/Kyrgyz_cuisine Vikipediya — «Бешбармак» (rus tilinde): https://ru.wikipedia.org/wiki/Бешбармак