Кыргыз ашканасы: бешбармак, кымыз жана меймандос дасторкон

Кыргыз ашканасы — көчмөн мал чарбачылыгынын салты бар кыргыз элинин тамактары. Ал коңшу түрк элдеринин, айрыкча казак жана алтай ашканасына жакын, бирок өз тамактары жана үрп-адаттары бар. Тамактануу мезгилге жараша өзгөрөт: жайында сүт жана өсүмдүк азыктары, кышында эт жана ундан жасалган тамактар көбүрөөк болот. Түндүк менен түштүк да ар башкача бышырат: түндүктө негизги майрам тамагы бешбармак, түштүктө палоо көбүрөөк берилет. Эт жана бешбармак Бешбармак улуттук тамак болуп эсептелет. Аты «беш бармак» дегенди билдирет, анткени аны кол менен жешет. Кой, уй же жылкы этин казанда узак бышырып, майда тууралап, пиязды соус менен камырдын үстүнө салып беришет, ал эми сорпо өзүнчө табакчаларга куюлат. • Куурдак — эт тамагы, көчмөндөр этти сактоого ылайыктап бышырганынын бир мисалы. • Чучук — жылкы этинен жасалган колбаса; жылкы эти даамдуу тамак эсептелет. • Шишкебек — маринаддалган кой эти, көмүрдө бышырылат, адатта чийки пияз менен. • Шорпо — этти сорпо. Камыр, нан жана куурулган тамактар Ун тамактары көп: тандырда бышкан нан, кесме, манты, жупка, каттама. Айрымдары коңшулардан келген, мисалы ашлян-фу жана самса. • Оромо — буу менен бышырылган камыр рулет. • Ашлян-фу — сорпо менен берилүүчү муздак кесме тамагы, Каракол менен байланышкан. • Боорсок — куурулган камыр кесимдери; чай менен жешет же балга малышат. Сүт азыктары жана суусундуктар Сүт азыктары жаңы жана иштетилген түрүндө колдонулат: айран, курут, каймак, сүзмө, сары май. Көчмөн маданияттын башкы суусундугу — бээнин сүтүнөн жасалган кымыз (Баткенде уй сүтүнөн да жасалат). Жаңы кымыз жайкы азык, болжолу менен май менен август аралыгында, тоо жолдорунун боюнда сатылат. Максым — бир аз газдалган данды суусундук: солодду бышырып, муздатып жана ачытып, муздак күйүндө, айрыкча жайында ичишет. Түндүктө чайды сүт кошуп демдешет, түштүктө сүтсүз. Майрам дасторкону жана меймандостук Майрамдарда, үй-бүлөлүк жыйындарда жана ашта кой союу салтка айланган. Этти ар бир сөөктүн өз мааниси бар жана конокко даражасына жараша берилет. Кой эти берилсе, баш эң сыйлуу конокко коюлат: ал кесип, башкаларга бөлүп берет. Нан ыйык саналат, ошондуктан конокко жок дегенде нан сунушталат, көбүнчө чай менен. Өзгөчөлүктөр жана кеңештер 1. Бешбармактын этин казанда сууда, жашылчасыз, бир нече саат (2,5–3 саат) бышырышат. 2. Этти майда тууралашат: бул конокко, айрыкча улуулар үчүн сый белгиси. 3. Бешбармакты чоң табакка салып бериңиз, сорпону өзүнчө табакчаларда сунуштаңыз. 4. Боорсок чай, бал, каймак же май менен жакшы жарашат. 5. Кымыз менен максым мезгилдүү суусундуктар, муздатылып берилет. 6. Эт менен кошо дасторконго нан да коюлат. Oshxonam сайтындагы рецепттер • Ашлян-фу • Оромо • Боорсок • Максым • Шуруган • Жансак • Куурма-чай • Жупка сүт менен • Хошан • Шишкебек Булактар: Википедия — «Киргизская кухня» (орус тилинде): https://ru.wikipedia.org/wiki/Киргизская_кухня Wikipedia — «Kyrgyz cuisine» (англис тилинде): https://en.wikipedia.org/wiki/Kyrgyz_cuisine Википедия — «Бешбармак» (орус тилинде): https://ru.wikipedia.org/wiki/Бешбармак