Qirgʻiz oshxonasi: beshbarmoq, qimiz va mehmondoʻst dasturxon

Qirgʻiz oshxonasi — koʻchmanchi chorvadorlik anʼanasiga ega qirgʻiz xalqining taomlari. U qoʻshni turkiy xalqlar, ayniqsa qozoq va oltoy oshxonasiga yaqin, ammo oʻziga xos taomlari va odatlari bor. Ratsion fasllarga bogʻliq: yozda sut va oʻsimlik mahsulotlari, qishda goʻsht va xamir taomlar koʻproq isteʼmol qilinadi. Shimol va janub ham turlicha pishiradi: shimolda asosiy bayram taomi beshbarmoq, janubda esa palov koʻproq tortiladi. Goʻsht va beshbarmoq Beshbarmoq milliy taom hisoblanadi. Nomi «besh barmoq» degan maʼnoni anglatadi, chunki uni qoʻl bilan yeyishadi. Qoʻy, mol yoki ot goʻshti qozonda uzoq qaynatiladi, mayda toʻgʻraladi va piyozli sous bilan unli lapsha ustida tortiladi, shoʻrva esa alohida piyolalarda beriladi. • Kuurdak — goʻsht taomi, koʻchmanchilar goʻshtni saqlashga moslab pishirganining bir misoli. • Chuchuk — ot goʻshtidan kolbasa; ot goʻshti nozik taom sanaladi. • Shishkebek — marinadlangan qoʻy goʻshti, choʻgʻda pishiriladi, odatda xom piyoz bilan. • Shorpo — goʻshtli shoʻrva. Xamir, non va qovurilgan taomlar Un taomlari koʻp: tandirda non, lapsha, manti, jupka, kesme, kattama. Ayrimlari qoʻshnilardan oʻtgan, masalan ashlyan-fu va somsa. • Oromo — bugʻda pishirilgan xamir rulet. • Ashlyan-fu — shoʻrvada beriladigan sovuq lapsha taomi, Qoraqoʻl (Karakol) bilan bogʻliq. • Boʻrsoq — qovurilgan xamir boʻlaklari; choy bilan yeyiladi yoki asalga botiriladi. Sut mahsulotlari va ichimliklar Sut mahsulotlari yangi va qayta ishlangan holda ishlatiladi: ayron, qurut, qaymoq, suzma, sariyogʻ. Koʻchmanchi madaniyatning asosiy ichimligi — biya sutidan qilingan qimiz (Batkenda sigir sutidan ham tayyorlanadi). Yangi qimiz yozgi mahsulot, taxminan may–avgust oylarida, togʻ yoʻllari boʻyida sotiladi. Maksim — sal gazli donli ichimlik: solod qaynatiladi, sovitiladi va bijgʻitiladi, sovuq holda, ayniqsa yozda ichiladi. Shimolda choy sut qoʻshib damlanadi, janubda sutsiz. Bayram dasturxoni va mehmondoʻstlik Bayram, oilaviy marosim va xotira dasturxonlarida odatda qoʻy soʻyiladi. Goʻshtli har bir suyakning oʻz maʼnosi bor va mehmonga martabasiga qarab beriladi. Qoʻy goʻshti tortilsa, bosh eng hurmatli mehmon oldiga qoʻyiladi: u kesib, boshqalarga ulashadi. Non muqaddas sanaladi, shuning uchun mehmonga kamida non taklif qilinadi, odatda choy bilan. Xususiyatlar va maslahatlar 1. Beshbarmoq goʻshti qozonda suvda, sabzavotsiz, bir necha soat (2,5–3 soat) qaynatiladi. 2. Goʻsht mayda toʻgʻraladi: bu mehmonga, ayniqsa keksalarga hurmat belgisi. 3. Beshbarmoqni katta laganda tortib, shoʻrvani alohida piyolalarda bering. 4. Boʻrsoq choy, asal, qaymoq yoki sariyogʻ bilan yaxshi ketadi. 5. Qimiz va maksim mavsumiy ichimliklar, sovutilgan holda beriladi. 6. Goʻsht bilan birga stolga albatta non qoʻyiladi. Oshxonam saytidagi retseptlar • Ashlyan-fu • Oromo • Boʻrsoq • Maksim • Shurugan • Zhansak • Kuurma-chay • Sutli Zhupka • Hoshan • Shishkebek Manbalar: Vikipediya — «Киргизская кухня» (rus tilida): https://ru.wikipedia.org/wiki/Киргизская_кухня Wikipedia — «Kyrgyz cuisine» (ingliz tilida): https://en.wikipedia.org/wiki/Kyrgyz_cuisine Vikipediya — «Бешбармак» (rus tilida): https://ru.wikipedia.org/wiki/Бешбармак