Tojik oshxonasi: palov, qurutob, non va tinimsiz choy

Tojik oshxonasi Markaziy Osiyoning togʻlari va vohalarida shakllangan: Fargʻona, Samarqand, Buxoro, Xuroson, Hisor va Pomir vohalarida. U oʻzbek va fors oshxonasiga yaqin, afgʻon taomlari bilan ham oʻxshash joylari bor, ammo hududdan hududga sezilarli oʻzgaradi. Uni goʻsht, guruch, tandir noni, achitilgan sut mahsulotlari va doimiy choy orqali tanish mumkin.
Togʻlar, vodiylar va mahsulotlar
Togʻlar, vodiylar va turli iqlim oshxonaga juda xilma-xil mahsulotlar bergan. Dasturxonning asosi: guruch, noʻxat, bugʻdoy, yasmiq, mosh, loviya. Sabzavotlardan sabzi, qovoq, sholgʻom, pomidor, baqlajon yaxshi koʻriladi. Achitilgan sut mahsulotlari koʻp: qatiq, qurut, qaymoq, chakka. Goʻshtdan koʻproq qoʻy, echki va mol goʻshti, shuningdek parranda ishlatiladi. Yozda bozorlar uzum, qovun, oʻrik, anor va anjirga toʻladi.
Choy va non
Bu yerda choy oddiy ichimlik emas: ovqat u bilan boshlanadi va u bilan tugaydi, mehmonga birinchi boʻlib choy tutiladi. Koʻpincha koʻk choy, issiq yoki sovuq, odatda shakarsiz, piyolada ichiladi. Sutli va yogʻli shirchoy ham bor. Uchrashuvning asosiy joyi choyxonadir.
Non deyarli har doim dasturxonda boʻladi. Yassi nonlar yumaloq tandirda yopiladi: qatlamli fatir, katta girdacha, yupqa chapoti va kichik kulcha. Nonga hurmat bilan qaraladi: tushib ketgan boʻlagi baland joyga qoʻyiladi, nonni teskari qoʻymaydilar.
Shoʻrva va xamirli taomlar
• Shurbo — goʻsht va kartoshkali quyuq shoʻrva.
• Ugro — goʻsht shoʻrvasidagi lagʻmonli shoʻrva.
• Mastoba — guruchli shoʻrva.
• Sambusa — goʻshtli yoki qovoqli tandir sambusasi.
• Manti — bugʻda pishirilgan goʻshtli manti.
• Qurutob — suvda eritilgan qurut quyilgan sindirilgan fatir, ustiga sabzavot, koʻkat va qovurilgan piyoz; anʼanaviy usulda goʻshtsiz. Yumaloq laganda beriladi va qoʻl bilan yeyiladi.
Palov va goʻsht
Palov asosiy taom hisoblanadi: guruch, sabzi va goʻsht qalin devorli qozonda pishiriladi, avval zirvak tayyorlanadi. Xoʻjand, Dushanbe, Samarqand, Buxoro va Pomir palovi maʼlum. U bitta katta laganda, non va yangi salat bilan beriladi. Goʻsht taomlaridan kabob, shashlik, qoʻy sonidan tanur-kabob va piyoz hamda sabzavot bilan dimlangan damlama sevib tayyorlanadi.
Xususiyatlar va maslahatlar
1. Palov uchun yogʻ avval qozonda qizdiriladi, soʻngra goʻsht va sabzi solinadi.
2. Guruch sabzi va yogʻdan oltinrang tusga kiradi, shuning uchun sabzi ingichka toʻgʻralib, kam qilinmaydi.
3. Taomlarga zira, zirk, zaʼfaron, arpabodiyon, sarimsoq va yangi koʻkatlar: kashnich, shivit, yalpiz, rayhon solinadi.
4. Qurut, qatiq va qaymoq shoʻrvalarga ham, sovuq taomlarga ham qoʻshiladi va non bilan beriladi.
5. Umumiy laganda va qoʻlda yeyish palov hamda qurutob uchun anʼanaviy; shirinlik va mevalar ovqat davomida dasturxonda turadi.
Oshxonam saytidagi retseptlar
• Qurutob
• Ugro
• Oshi burida
• Gelak palav
• Osh-tuglama
• Birinchoba
• Kulcha
Manbalar:
Vikipediya — «Таджикская кухня»: https://ru.wikipedia.org/wiki/Таджикская_кухня
Vikipediya — «Tajik cuisine»: https://en.wikipedia.org/wiki/Tajik_cuisine
Vikipediya — «Курутоб»: https://ru.wikipedia.org/wiki/Курутоб